Depresja – jej przyczyny i leczenie

Depresja – jej przyczyny i leczenie

Październik 20, 2018 364

Na początku chciałbym rozróżnić „depresję codzienną” od prawdziwej depresji.
„Depresję codzienną” stawiam w cudzysłowie, ponieważ nie jest to choroba psychiczna, ale określenie, którego potocznie używamy do opisania obniżonego nastroju lub gorszego dnia. Prawdziwa depresja jest o wiele cięższa niż „codzienna deprecha”. Aby można było powiedzieć, że ktoś ma depresje, to specyficzne objawy muszą trwać dłużej niż 2 tygodnie, występować przez większą część dnia, prawie codziennie. Te specyficzne objawy to: poczucie ciągłego zmęczenia; poczucie, że wszystko jest bez sensu; postrzeganie siebie jako bezwartościowego; utrata radości; smutek, pustka i odrętwienie; wycofanie się z kontaktów towarzyskich; trudności w koncentracji; problemy ze snem; zmian wagi i apetytu; obniżona aktywność. Ważne jest, aby te objawy zdiagnozował psychiatra bądź psycholog, ponieważ objawy, które nas zaniepokoją, mogą być objawem czegoś innego niż depresji. Może być też tak, że czujemy ze wszystko jest bez sensu, ale jest to naturalna reakcja na nienaturalną sytuację, a nie objaw depresji. Dlatego ważne jest, aby unikać samo diagnozowania się.

 

Co powoduje depresje?
Depresja może wystąpić u młodej albo starszej osoby, u bogatego, jak i biednego. Może trwać miesiąc, jak i rok, może być pojedynczym epizodem abo powracać wielokrotnie. Pisząc o przyczynach warto poruszyć cztery zagadnienia: czynniki ryzyka, czynniki biologiczne i psychologiczne oraz wydarzenia krytyczne.

Czynniki ryzyka to czynniki, które zwiększają ryzyko wystąpienia choroby. Jednak trzeba do nich podchodzić ostrożnie, bo nie jest to jedyny powód pojawienia się choroby. Do czynników ryzyka należą: bycie bezrobotnym przez dłuższy czas, posiadanie rodziców, którzy chorowali na depresję, utrata jednego z rodziców w dzieciństwie, życie w mieście.
Jeżeli kilka z powyższych czynników rozpoznajesz w swoim życiu, to nie oznacza to, że zachorujesz. Prawdopodobnie większość osób, która ma w swojej biografii któryś z powyższych czynników nie zachoruje na depresję. Te czynniki jedynie zwiększają statystycznie ryzyko wystąpienia choroby. A żeby choroba się rozwinęła, musi zajść wiele czynników sytuacyjnych i psychologicznych.

Czynniki biologiczne oznaczają dziedziczenie po rodzicach genów, czyli podatności na depresję. Ale nawet ludzie z takimi genami niekoniecznie zachorują, ponieważ ważne jest wychowanie, to jakie doświadczenia spotkały nas w życiu i jak obciążające dla nas były. Ważne jest też czy pojawiły się sytuacje aktywujące (wydarzenia krytyczne).

Czynnikami psychologicznymi są doświadczenia z dzieciństwa. To, co nas spotkało w życiu, jak byliśmy traktowani, może predysponować do pojawienia się depresji. Wpływa to na sposób postrzegania świata i bycie bardziej wrażliwym na jakieś konkretne sytuacje kryzysowe.

Wydarzenia krytyczne są to sytuacje, które aktywują depresję. Są one dla nas szczególnie bolesne, bo wiążą się z wcześniejszymi doświadczeniami. Takie wydarzenia mogą wzmacniać nagromadzone wcześniej kryzysy i pozbawić nas już dostępnych zasobów do radzenia sobie z problemem. Dla przykładu, jeżeli w dzieciństwie doświadczyłeś/aś utraty jednego rodzica co ogromnie Cię ukształtowało i uwrażliwiło na straty bliskich, to to, co może uruchomić depresję to na przykład utrata bliskiej osoby w dorosłym życiu.

 

Jak się leczy depresję?
Depresja to choroba ciała i duszy. Ciała, ponieważ stajemy się zmęczeni, nie mamy siły i zachodzą zmiany w przesyle neuroprzekaźników. Choroba duszy, ponieważ spada nam koncentracja, mamy bardzo negatywne myśli na temat siebie, świata i przyszłości.
Celem leczenia jest wyjście z depresji i zmniejszenie prawdopodobieństwa jej ponownego wystąpienia. Metod leczenia, które pomagają ludziom wyjść z depresji, jest wiele. Nie ma jednej metody, która pomaga wszystkim. Tutaj przedstawię tylko te metody, które są rekomendowane przez WHO. Te rekomendacje nie oznaczają, że innymi metodami nie da się wyleczyć depresji. Oznaczają one, że zgromadzono taką ilość badań na temat tych metod, że uznaje się je za skuteczne. Skuteczne, czyli działają lepiej niż placebo lub gdyby nie podejmować żadnych działań leczących. Może być oczywiście tak, że dana nieprzebadana metoda leczenia będzie równie skuteczna w leczeniu depresji, jak te przebadane. Ale czy warto próbować innych metod? Dla jednych osób odpowiedź będzie twierdząca dla innych przecząca.

Leczenie farmakologiczne: obecnie najczęściej stosowanymi lekami antydepresyjnymi są SSRI oraz leki trójpierścieniowe, które regulują aktywność związków chemicznych w mózgu. Leki te nie są uzależniające oraz zaczynają działa po 2-4 tygodniach regularnego zażywania. Mają skutki uboczne oraz ciężko przewidzieć który lek na kogo zadziała. Dlatego czasem może być wymagane spróbowanie 2 albo 3 leków.

Leczenie psychologiczne: jest wiele metod psychoterapii, które mogą wyleczyć osobę z depresji. Do tych rekomendowanych przez WHO należy psychoterapia interpersonalna oraz poznawczo behawioralna.
Psychoterapia interpersonalna skupia się na relacjach z innymi ludźmi, może być grupowa bądź indywidualna. Niestety ta metoda nie jest dostępna w Polsce.
Psychoterapia poznawczo behawioralna jest dostępna w Polsce i skupia się na sposobie myślenia i zachowaniu, które przyczyniają się do powstania depresji i ją utrwalają.
Poza tymi dwoma metodami psychoterapii WHO rekomenduje również takie interwencje jak: behawioralna aktywacja, relaksacja, zwiększenie wsparcia społecznego, leczenie zorientowane na rozwiązywanie problemów.

Więcej szczegółów rekomendacji WHO w języku angielskim można znaleźć tutaj: (str 19-31)
http://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/250239/9789241549790-eng.pdf?sequence=1

 

Podsumowując, depresja jest jednym z najczęstszych zaburzeń zdrowia psychicznego. Proces jej leczenia można przyśpieszyć farmakoterapią i metodami psychologicznymi. Możemy też zmniejszyć prawdopodobieństwo jej nawrotu. Metoda, jaka będzie najskuteczniejsza, jest trudna do oszacowania. Dla jednych bardziej będą pomocne leki, dla innych psychoterapia poznawczo behawioralna a dla innych połączenie tych dwóch metod. Będą też osoby, dla których skuteczna będzie psychoterapia psychodynamiczna, systemowa albo gestalt. Nie ma dowodów na to, że istnieje jedna metoda leczenia depresji, która jest lepsza od pozostałych.

Widziałeś/aś już „living with depression”? (napisy PL)